Achtergrond
Toen in 2024 bekend werd dat er een boomkwekerij aan de Slagsteeg in het Binnenveld zou worden gevestigd, hebben vier natuurorganisaties die nauw betrokken zijn bij het Binnenveld bekeken in hoeverre het juridisch mogelijk zou zijn om de vestiging van de boomkwekerij tegen te houden.
De vier natuurorganisaties zijn Stichting Milieuwerkgroepen Ede, Stichting Mooi Binnenveld, de Koninklijke Nederlandse Natuurvereniging (KNNV) Wageningen e.o. en de Vereniging Mooi Wageningen.
De redenen om de vestiging van een dergelijke activiteit tegen te willen houden waren en zijn nog steeds:
- het open karakter van het Binnenveld willen behouden;
- het weren van ongewenste gebruiksfuncties;
- bezorgdheid over gebruik van pesticiden door het bedrijf
- wegvallen van areaal voor weidevogels;
- zorgen over verdroging van het natuurgebied Binnenveldse Hooilanden en Natura 2000-gebieden.
Complicerende factor bij dit alles was de werking van de nieuwe Omgevingswet die op 1 januari 2024 van kracht is geworden. Hierdoor was het voor de ondernemer noodzakelijk om bij meerdere overheden vergunningen aan te vragen en was het voor de natuurorganisaties dus noodzakelijk om tegen meerdere vergunningen bezwaar te maken.
Hieronder geven we een samenvattend overzicht van de diverse procedures die hebben gespeeld cq. nog spelen en de stand van zaken.
Overzicht “procedures”
Procedure 1. Omgevingsvergunning voor aanleg van drainage en aanbrengen verharding op de aangekochte percelen.
Deze vergunning is afgegeven door de gemeente Ede. Hier hebben we bezwaar tegen gemaakt.
Stand van zaken: in de bezwaarprocedure vond de bezwaarcommissie dat de gemeente Ede het besluit niet goed had gemotiveerd, maar dat het besluit inhoudelijk wel in stand kon blijven. Inmiddels was de drainage en de verharding al aangelegd en waren de houtige gewassen (bomen) al geplant.
Toch besloten we in beroep te gaan tegen het besluit van de gemeente Ede, geholpen door het advies van een advocaat van Meten = Weten. Helaas heeft de rechtbank ons beroep ongegrond verklaard en na intern beraad hebben we besloten om niet in hoger beroep te gaan, omdat de kans van slagen op dit moment gering wordt geacht. We wachten op verdere jurisprudentie over de (slechte) werking van de Omgevingswet.
Procedure 2. Omgevingsvergunning voor het graven van een sloot.
Deze vergunning is afgegeven door het Waterschap Vallei en Veluwe. Hier hebben we bezwaar tegen gemaakt.
Stand van zaken: ook in deze zaak vond de bezwaarcommissie van het Waterschap dat de motivering van het besluit rammelde en aangevuld moest worden, terwijl het besluit zelf in stand werd gelaten. Omdat het besluit “slechts” om het graven van een sloot ging, hebben we besloten om niet in beroep te gaan tegen de uitspraak van de bezwaarcommissie.
Procedure 3. Verzoek om handhaving bij de provincie Gelderland.
Er zijn geen natuurvergunningen aangevraagd door het bedrijf, noch heeft de provincie hierom gevraagd. De nieuwe Omgevingswet is onduidelijk in dit verband. Deze natuurvergunningen heten omgevingsvergunning N2000-activiteit en omgevingsvergunning Flora- en Fauna-activiteit.
Stand van zaken: omdat wij van mening zijn dat een dergelijk bedrijf impact heeft op de natuurwaarden in het gebied hebben we handhaving aan de provincie gevraagd vanwege het feit dat de boomkwekerij niet beschikt over deze natuurvergunningen.
Omdat de provincie weigerde om te handhaven, hebben we tegen die weigering bezwaar gemaakt. Ook in die bezwaarprocedure kregen we ongelijk, wederom wel met aanpassing van de motivering.
We hebben daarna besloten om in beroep te gaan bij de rechtbank tegen dit besluit, omdat de Raad van State op 2 april 2025 een uitspraak heeft gedaan die vergaande consequenties heeft voor bedrijven die pesticiden gebruiken en de beroepszaak voor ons daarom kansrijker wordt. We worden hierin bijgestaan door de advocaat van Meten = Weten die de uitspraak van de Raad van State heeft bewerkstelligd. Deze zaak loopt dus nog. Er is nog geen zitting van de Rechtbank geweest.
Procedure 4. Aanvraag voor een omgevingsvergunning N2000-activiteit door boomkwekerij.
Het bedrijf heeft inmiddels één van de door ons gewenste natuurvergunningen bij de provincie aangevraagd.
Stand van zaken: als de provincie deze vergunning wil gaan verlenen, maken ze eerst het ontwerp-besluit bekend. Daarop kunnen we vervolgens reageren. Dat ontwerp-besluit is momenteel (februari 2026) nog niet bekend gemaakt.
Procedure 5. Verzoek tot handhaving aan gemeente Ede.
De boomkwekerij heeft twee percelen gekocht in het Binnenveld, waarop het bedrijf de boomkwekerij wil vestigen. Eén van die percelen en een deel van het andere perceel heeft een zogenaamde dubbelbestemming: niet alleen agrarisch, maar ook cultuurhistorische landschapswaarde en archeologie 2. Het bestemmingsplan ter plaatse verbiedt de teelt van houtige gewassen op de percelen met de dubbelbestemming. Echter, het bedrijf heeft op deze percelen al wel drainage aangelegd en bomen geplant.
Stand van zaken: Omdat het bedrijf op die percelen met het verbod al drainage had aangelegd en al houtige gewassen had geplant, hebben we aan de gemeente Ede om handhaving gevraagd.
De gemeente Ede heeft ons verzoek gehonoreerd en aan het bedrijf een dwangsom opgelegd, als het bedrijf die drainage en die houtige gewassen niet zou weghalen van de percelen met de dubbelbestemming. Of het bedrijf tegen de aanschrijving bestuursdwang bezwaar heeft gemaakt en hoever het daarmee is, weten we op dit moment niet. Uiteraard volgen we dit.
Tot slot
Het voeren van dergelijke procedures is tijdrovend, kost energie en geld. Ook is geduld nodig. Afhankelijk van de verdere ontwikkelingen in dit dossier kijken we óf en welke vervolgstappen we nemen. De resultaten van deze acties zijn dus niet altijd direct en snel zichtbaar. Wat het wel heeft bewerkstelligd is dat betrokken overheden zijn gaan inzien dat er actief beleid voor nodig om ongewenste functies in een dergelijk gebied te voorkomen. De beste waarborg hiervoor is dat dit goed wordt geregeld in het Omgevingsplan.